Geriatri bölümünde; hipertansiyon, şeker hastalığı, kemik erimesi, tiroid hastalıkları gibi dâhili problemlerin yanı sıra olarak demans, depresyon, deliryum, idrar kaçırma, çok sayıda ilaç kullanma, bası yaraları (yatak yaraları), beslenme bozuklukları (malnutrisyon), düşmeler ve sarkopeni gibi geriatrik sendromların tedavileri yapılmaktadır.
- Çoklu İlaç Kullanımı (Polifarmasi)
*Yaşlılarda genellikle birden fazla hastalık olduğu için, farklı doktorlar tarafından verilen çeşitli ilaçlar birlikte kullanılabilir. Ancak bu durum bazen ilaçların birbirini etkilemesine ve zararlı sonuçlara yol açabilir.
*Eğer yaşlınız; 5’ten fazla ilaç kullanıyorsa, aynı şikâyet için farklı ilaçlar verildiyse, yeni bir ilaç başlandıktan sonra dengesizlik, halsizlik, iştahsızlık veya uyku hali geliştiyse ilaçların gözden geçirilme zamanı gelmiş demektir.
*Geriatri (yaşlı sağlığı) polikliniği, yaşlı kişilerin ilaçlarının bütüncül olarak değerlendirildiği en doğru yerdir.
- Beslenme
*Yaşlılığa bağlı hastalıkların önlenmesinde, geciktirilmesinde ve tedavi edilmesinde beslenme etkin bir rol oynamaktadır.
*Yeterli ve dengeli beslenme, fonksiyonel durumun sürdürülmesi ve sakatlıklardan korunmada önemlidir.
*3 ana 3 ara öğün şeklinde beslenme planı oluşturulmalı ve günlük sıvı tüketimine dikkat edilmelidir.
*Eğer yaşlınızda; iştahsızlık, kilo kaybı, kas zayıflığı, yorgunluk veya sık hastalanma varsa, bu durum beslenme yetersizliğinin işareti olabilir.
*Bu durumda geriatri (yaşlı sağlığı) polikliniğine başvurmak çok önemlidir.
- Depresyon
*Stres dış faktörlerden kaynaklanır ve sağlığa zarar verebilir.
*Yaşlı bireyler, kontrol edemedikleri durumlara verdikleri tepkiyi değiştirerek stresle başa çıkabilir.
*Geriatri polikliniğinde yaşlı bireylerin duygu durum taraması yapılmaktadır.
*Duygu durumu kişinin unutkanlığını etkileyen önemli faktörlerden biridir.
*Eğer yaşlınız; eskiden keyif aldığı şeylere ilgi göstermiyorsa, sessizleşti, içine kapandıysa, sebepsiz ağlama, sinirlilik veya umutsuzluk hali varsa, “Artık yaşamanın anlamı yok” gibi cümleler kuruyorsa bu durum depresyon belirtisi olabilir.
*Geriatri (yaşlı sağlığı) polikliniğine başvurmak çok önemlidir.
- İdrar Kaçırma (İnkontinans)
*Hastanın idrarını tutamaması, pelvik taban kaslarındaki değişimle ilgilidir.
*İnkontinans, bireyleri sosyal açıdan kısıtlayan bir durumdur. Yaşla birlikte daha sık görülse de her yaşta ortaya çıkabilir.
*Uygun egzersiz ve tedaviyle kontrol altına alınabilen bir durumdur.
*İdrar veya dışkı kaçırma, yaşlılarda; ciltte tahriş ve yara (bası yarası) oluşumuna, enfeksiyonlara, utanç hissine, sosyal hayattan çekilmeye ve depresyona neden olabilir. Yani inkontinans sadece “bezle çözülecek bir durum” değildir; tedavi edilmesi gereken bir sağlık sorunudur.
*Bu durumda mutlaka geriatri (yaşlı sağlığı) polikliniğine başvurun.
- Unutkanlık
*Yaşlılıkta zaman zaman isimleri, eşyaları veya tarihleri unutmak normal olabilir. Ancak unutkanlık günlük yaşamı etkilemeye başladıysa, bu durum artık sadece “yaşlılık hali” değildir. Bazı unutkanlıklar, erken dönem demans (bunama) veya başka sağlık sorunlarının habercisi olabilir.
*Unutkanlık taraması, yaşlı bireylerin bellek, dikkat ve düşünme becerilerini ölçen basit testlerdir. Bu testler, kısa sürede yapılır, ağrısızdır, sonuçlar sayesinde erken teşhis ve uygun tedavi planı yapılabilir.
*Eğer yaşlınızda; sürekli aynı soruları sorma, eşyaları kaybetme, yeni bilgileri öğrenmede zorlanma, kafa karışıklığı veya davranış değişikliği varsa, mutlaka geriatri (yaşlı sağlığı) polikliniğine başvurun.
*Geriatri polikliniğinde, yaşlı bireylerin genel sağlık durumları bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilir.
- Sarkopeni
*Yaş ilerledikçe kas gücü ve kas kütlesinin azalması durumudur. Yani kişi zamanla gücünü kaybeder, yavaşlar, yürümekte, merdiven çıkmakta veya ayağa kalkmakta zorlanır. Bu durum “yaşlanmanın doğal sonucu” gibi görünse de, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir sağlık sorunudur.
*Sarkopeni, yaşlılarda: düşme ve kırık riskini artırır, bağımsız yaşamı zorlaştırır, hareket kabiliyetini azaltır, iştah azalması ve kilo kaybına, yorgunluk, halsizlik ve depresyona neden olabilir. Kas kaybı ilerledikçe kişi günlük işlerini yapmakta zorlanır, başkalarına bağımlı hale gelir ve yaşam kalitesi düşer.
*Bu yüzden geriatri (yaşlı sağlığı) polikliniğine başvurmak çok önemlidir.
- Deliryum
*Özellikle yaşlı kişilerde görülen, ani başlayan bir bilinç ve dikkat bozukluğu durumudur.
Kişi bir anda çevresine yabancılaşabilir, zaman ve yer karışıklığı yaşayabilir, uyku düzeni bozulabilir. Bazen halüsinasyonlar (olmayan şeyleri görme veya duyma) da olabilir. Bu durum demans (bunama) ile karıştırılabilir, ancak deliryum ani gelişir ve tedavi edilirse geri dönebilir.
*Deliryum genellikle vücuttaki başka bir ciddi sorunların habercisidir.
*Geriatri uzmanları, bu durumun nedenini araştırır, uygun tedaviyi planlar ve tekrar yaşanmaması için gerekli önlemleri alır.
- Düşme
*Yaşlılarda düşme sadece “basit bir düşme” değildir.
*Düşmeler, yaşlı kişilerde; kalça kırığı, baş travması, hareket kısıtlılığı, korku ve özgüven kaybı ve hatta bağımsızlığın kaybı gibi ciddi sonuçlara yol açabilir.
*Bir kez düşen yaşlı kişi, genellikle tekrar düşmekten korkar, daha az hareket eder ve bu da kasların zayıflamasına yol açar. Zamanla bu durum, yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürür.
*Çoğu zaman düşmenin bir sebebi vardır ve bu sebep bulunup düzeltilmezse tekrar düşmeler kaçınılmaz olur.
*Bu yüzden geriatri (yaşlı sağlığı) polikliniğine başvurmak çok önemlidir.
- Bası Yarası
*Uzun süre aynı pozisyonda kalan yaşlılarda, özellikle de hareket edemeyen veya yatağa bağımlı kişilerde görülen bir durumdur.
*Vücut sürekli aynı bölgeye baskı yapınca, o bölgedeki kan dolaşımı bozulur ve ciltte yaralar oluşur.
*Bası yaraları sadece ciltteki küçük bir yara değildir. Tedavi edilmezse; derin dokulara kadar ilerleyebilir, enfeksiyona neden olabilir, ağrı, ateş ve kötü koku oluşturabilir ve hatta hayati risk oluşturabilecek enfeksiyonlara yol açabilir. Ayrıca bu yaralar, yaşlının yaşam kalitesini düşürür, iyileşmesini geciktirir ve bakım yükünü artırır.
*Yaşlınızın cildinde kızarıklık, yara veya ağrı fark ederseniz, “geçer” diye beklemeyin. Bu durumda mutlaka geriatri (yaşlı sağlığı) polikliniğine başvurun.
*Unutmayın: Bası yarası oluşmadan önlem almak, tedavi etmekten çok daha kolaydır.